Mataz, Türkiye’de Çerkes mantısı diye bilinen haşlanmış Çerkes hamur işlerinden biri: mayasız hamurdan kareler ya da daireler, içlerinde Çerkes peyniri, patates veya baharatlı et. Yumuşayana dek haşlanır, eritilmiş tereyağı ve kavrulmuş soğanla harmanlanır, ekşi kremayla servis edilir.
Aşağıda Circassian uygulamasının Tarifler bölümündeki tarif, iç harçlar, Çerkes mantısının halivayla akrabalığı ve Kabardeyce ile Adigece birkaç mutfak kelimesi var.
Çerkes mantısı tarifi
Malzemeler
Hazırlanışı
- Un, su, yumurta ve tuzu sıkı bir hamur olana dek yoğurun; 20 dakika dinlendirin.
- İç harcı hazırlayın (rendelenmiş peynir ya da kavrulmuş soğan, tuz ve biberle püre).
- Hamuru ince açıp kare ya da daireler kesin.
- Her birine biraz harç koyun, katlayıp kenarlarını sıkıca kapatın.
- Tuzlu suda yüzeye çıkıp hamur yumuşayana dek 5–7 dakika haşlayın.
- Süzüp eritilmiş tereyağı ve kavrulmuş soğanla harmanlayın; ekşi kremayla servis edin.
Kenarları çok iyi kapatın. Gevşek bir kenar suda açılıp harcını kaybeder.
Bu, Circassian uygulamasının Tarifler bölümündeki tarif; orada porsiyonu ayarlayabilir ve favorilerinize ekleyebilirsiniz.
İç harçlar ve servis
Uygulamadaki tarif iki iç harç veriyor: rendelenmiş Çerkes peyniri ya da kavrulmuş soğan, tuz ve biberle patates püresi. Yemeğin açıklaması üçüncüsünü ekliyor: baharatlı et. Hangisini seçerseniz seçin, sonu aynı: eritilmiş tereyağı, kavrulmuş soğan ve üstüne bir kaşık ekşi krema.
Ters gidebilecek tek şey kenarlar. Tarifin ipucunun dediği gibi onları çok iyi kapatın; gevşek bir kenar suda açılır ve harcını kaybeder.
Çerkes mantısı ve haliva: haşlanmış ve kızarmış
Çerkes mantısının kızarmış bir kardeşi var. Aynı hamuru aynı Çerkes peynirinin etrafına katlayıp haşlamak yerine kızartın; çıtır bayram böreği haliva olur. Sayfanın başındaki fotoğrafta ikisi aynı tabakta: arkada kızarmış haliva, önde haşlanmış mantılar.
“Çerkes mantısı” geniş bir ad. Türkçe Vikipedi bu adı yarım ay biçimli bir mantı için de kullanıyor (Batı Çerkesçesinde psıhaluj, “su halujı”) ve metazı, içine peynir konup suda pişirilen küçük ama kalınca bir börek olarak ayrıca sayıyor.
Kabardeyce ve Adigece mutfak kelimeleri
Uygulamanın derslerinden:
| Türkçe | Kabardeyce | Adigece |
|---|---|---|
| peynir | кхъуейqkhwey | къуаеqwaye |
| tereyağı | тхъуцынэtkhwutsyne | тхъуtkhu |
| tuz | шыгъуşyghu | щыгъуşçyghu |
| lezzetli | IэфI'ef' | IэшIу дэд'eş'u ded |
| Afiyet olsun! | Фи хьэлэлщ!Fi helelşç! | – |
Daha fazla Çerkes tarifi
İç harç için ev yapımı Çerkes peyniriyle başlayın, bir tepsi haliva kızartın ya da yanına cevizli Çerkez tavuğu koyun. Fazlası Çerkes mutfağından 10 yemek yazısında.
iPhone ve Android’de ücretsiz
Cebinizde 53 Çerkes tarifi
Çerkez tavuğu, Çerkes peyniri, haliva, pasta ve dahası; Türkçe, İngilizce ve Rusça, porsiyon ayarıyla.
App Store'da 4,9 100+ ülkeden 40.000+ kişi
Çerkes mantısı: sık sorulan sorular
Çerkes mantısı nedir?
Türkiye’de haşlanmış Çerkes hamur işlerine verilen ad. Bu sayfadaki mataz bunlardan biri: mayasız hamur Çerkes peyniri, patates ya da baharatlı etle doldurulur, haşlanır, eritilmiş tereyağı ve kavrulmuş soğanla harmanlanıp ekşi kremayla servis edilir.
Çerkes mantısının içine ne konur?
Rendelenmiş Çerkes peyniri ya da kavrulmuş soğan, tuz ve biberle patates püresi. Baharatlı et de kullanılır.
Çerkes mantısı kaç dakika haşlanır?
Tuzlu suda, yüzeye çıkıp hamur yumuşayana kadar, yaklaşık 5–7 dakika.
Çerkes mantısı neyle servis edilir?
Eritilmiş tereyağı ve kavrulmuş soğanla, üstüne ya da yanına ekşi kremayla.
Çerkes mantısı ile haliva arasındaki fark ne?
Çerkes mantısı haşlanır, haliva kızartılır. İkisinin de iç harcı çoğu zaman Çerkes peyniridir.
Mataz ne demek?
Mataz, bu tarifin uygulamadaki adı; uygulamanın İngilizce ve Rusça tariflerinde de bu adla geçiyor. Türkçe Vikipedi aynı yemeği metaz diye yazıyor.
Kaynaklar
- Circassian uygulaması, Tarifler bölümü (Çerkes Kütüphanesi > Tarifler), “Mataz (Çerkes Mantısı)” tarifi, sürüm 5.2, Eylül 2026. Uygulamadaki tarifler Amjad Jaimoukha’nın Circassian Cuisine (Çerkes Mutfağı) kitabına dayanıyor ve Rusça ile Adigece yemek kaynaklarıyla karşılaştırıldı.
- Wikimedia Commons, “Circassian Cuisine P1150712”: aynı tabakta mataz ve haliva.
- Vikipedi, “Çerkes mutfağı”: metaz ve yarım ay biçimli Çerkes mantısı (psıhaluj).
- Circassian uygulaması, Kabardeyce ve Adigece Ekmek ve Peynir, Et ve Tuz, Meyve ve Tereyağı, İçecekler, Evcil ve Kümes ve Yemek İfadeleri dersleri (mutfak kelimeleri ve ifadeleri).
Tek uygulamada 53 Çerkes tarifi
Çerkez tavuğu, Çerkes peyniri, haliva ve 50 tarif daha; Türkçe, İngilizce ve Rusça, porsiyon ayarıyla. Bir de kısa Kabardeyce veya Adigece dersler.
Ücretsiz indir100+ ülkeden 40.000+ kişi
