Haliva (Adigece хьалыжъо, Kabardeyce хьэлывэ), ince hamurun Çerkes peyniri ya da patatesle doldurulup üçgen veya yarım ay şeklinde katlanarak kızartıldığı çıtır bir Çerkes böreği. Büyük tepsilerle yapılan bir bayram lezzeti.
Aşağıda Circassian uygulamasının Tarifler bölümündeki tarif, Çerkes mutfağında kullanılan iç harçlar ve sık yapılan bir isim karışıklığı var.
Haliva tarifi
Malzemeler
Hazırlanışı
- Un, su/kefir, yumurta, tuz ve karbonatı yumuşak ve pürüzsüz bir hamur olana dek yoğurun; 20 dakika dinlendirin.
- Peyniri yumurta sarısı ve bir tutam tuzla ezerek iç harcı hazırlayın.
- Hamuru ince açıp daire ya da kareler kesin.
- Her birine bir kaşık harç koyun, üçgen ya da yarım ay şeklinde katlayıp kenarlarını iyice kapatın.
- Kızgın yağ ya da tereyağında iki tarafı altın rengi ve kabarık olana dek kızartın.
- Süzüp sıcak servis edin; sade ya da ekşi kremayla.
Kızartırken peynir akmasın diye kenarları sıkıca (çatalla bastırarak) kapatın.
Tatlı un helvası heliwe ile karıştırmayın. Adları benzer ama farklı yemeklerdir.
Bu, Circassian uygulamasının Tarifler bölümündeki tarif; orada porsiyonu ayarlayabilir ve favorilerinize ekleyebilirsiniz.
Haliva helva değildir
Adları benziyor ama iki ayrı yemek. Haliva bu sayfadaki tuzlu kızarmış börek. Kabardeyce sözlüğün bir Kabardey millî yemeği olarak tanımladığı heliwe (хьэлыуэ) ise tereyağında kavrulup bal ya da şeker şurubuyla bağlanan undan yapılan tatlı bir helva. Uygulamadaki tarif notu tam olarak bu karışıklığa karşı uyarıyor; iki tarif de uygulamada var.
Haliva iç harçları
Klasik olanı peynirli; en iyisi taze Çerkes peyniri. Uygulamadaki tarif patatese de izin veriyor. Vikipedi’deki haliva maddesi daha fazlasını sayıyor: süzme peynir, patates, patates ve peynir birlikte, fasulye, armut, hatta koyun bağırsağı.
Aynı hamur bohçası kızartılmayıp haşlanınca Çerkes mantısı olur.
Kabardeyce ve Adigece mutfak kelimeleri
Uygulamanın derslerinden; tabak masaya geldiğinde lazım olanlar:
| Türkçe | Kabardeyce | Adigece |
|---|---|---|
| peynir | кхъуейqkhwey | къуаеqwaye |
| tereyağı | тхъуцынэtkhwutsyne | тхъуtkhu |
| ekmek | щIакхъуэşç'akkhwe | хьалыгъуhalyghu |
| lezzetli | IэфI'ef' | IэшIу дэд'eş'u ded |
| Afiyet olsun! | Фи хьэлэлщ!Fi helelşç! | – |
Daha fazla Çerkes tarifi
Halivayı cevizli Çerkez tavuğuyla birlikte sunun ya da Çerkes mutfağından 10 yemek ve Çerkes misafirperverliğinin sofra âdetleri hakkında okuyun.
iPhone ve Android’de ücretsiz
Cebinizde 53 Çerkes tarifi
Çerkez tavuğu, Çerkes peyniri, haliva, pasta ve dahası; Türkçe, İngilizce ve Rusça, porsiyon ayarıyla.
App Store'da 4,9 100+ ülkeden 40.000+ kişi
Haliva: sık sorulan sorular
Haliva nedir?
Çerkes kızarmış böreği: ince hamur Çerkes peyniri ya da patatesle doldurulur, üçgen veya yarım ay şeklinde katlanıp kapatılır ve altın rengi olana dek kızartılır. Büyük tepsilerle yapılan bir bayram lezzetidir.
Haliva Çerkesçede ne denir?
Adigecede хьалыжъо, Kabardeycede хьэлывэ; хьэлжъо yazılışına da rastlanır.
Haliva ile helva aynı şey mi?
Hayır. Haliva tuzlu bir kızarmış börek. Heliwe (хьэлыуэ) ise tereyağında kavrulup bal ya da şeker şurubuyla bağlanan undan yapılan tatlı bir helva. Adları benziyor ama farklı yemekler.
Haliva için hangi peynir kullanılır?
Yumurta sarısı ve bir tutam tuzla ezilmiş taze Çerkes peyniri. Diğer yaygın iç harç patates.
Haliva kızarırken peynir akmasın diye ne yapmalı?
Kenarları çatalla bastırarak sıkıca kapatın. Uygulamadaki tarifin ipucu bu.
Halivanın başka iç harçları var mı?
Peynir ve patatesin yanı sıra süzme peynir, fasulye, armut ve hatta koyun bağırsağıyla yapılan haliva da var.
Kaynaklar
- Circassian uygulaması, Tarifler bölümü (Çerkes Kütüphanesi > Tarifler), “Haliva (Kızarmış Peynirli Börek)” tarifi, sürüm 5.2, Eylül 2026. Uygulamadaki tarifler Amjad Jaimoukha’nın Circassian Cuisine (Çerkes Mutfağı) kitabına dayanıyor ve Rusça ile Adigece yemek kaynaklarıyla karşılaştırıldı.
- Vikipedi, “Haliva”, ve İngilizce “Circassian cuisine” (haliva iç harçları listesi). Vikipedi (Rusça), “Çerkes mutfağı”: Adigece ad хьалыжъо. Uygulamadaki Kabardeyce-Rusça sözlük, s. 539: хьэлывэ (lorlu kızarmış börek) ve хьэлыуэ (tatlı yemek).
- Circassian uygulaması, Kabardeyce ve Adigece Ekmek ve Peynir, Et ve Tuz, Meyve ve Tereyağı, İçecekler, Evcil ve Kümes ve Yemek İfadeleri dersleri (mutfak kelimeleri ve ifadeleri).
Tek uygulamada 53 Çerkes tarifi
Çerkez tavuğu, Çerkes peyniri, haliva ve 50 tarif daha; Türkçe, İngilizce ve Rusça, porsiyon ayarıyla. Bir de kısa Kabardeyce veya Adigece dersler.
Ücretsiz indir100+ ülkeden 40.000+ kişi
