Çerkes peyniri, Rusça adıyla Adige peyniri, Çerkeslerin yumuşak taze peyniri. Evde yapılabilecek en kolay peynirlerden biri de: kaynamaya yakın ısıtılmış süt, onu kesmek için biraz ekşimiş peynir suyu ve telemeyi süzmek için bir sepet ya da tülbent. Şirden mayası yok, olgunlaştırma yok; peynir aynı gün hazır.
Aşağıda Circassian uygulamasının Tarifler bölümündeki tarif, “sepet peyniri”nin hikâyesi ve Kabardeyce ile Adigecedeki adı var.
Çerkes peyniri tarifi
Malzemeler
Hazırlanışı
- Sütü, dibi tutmasın diye karıştırarak kaynama noktasının hemen altına (yaklaşık 95°C) kadar ısıtın.
- Ekşimiş peynir suyunu yavaşça dökün; süt kesilir ve teleme yüzeye çıkar.
- Peynir suyu berraklaşır berraklaşmaz karıştırmayı bırakıp bir dakika dinlendirin.
- Telemeyi delikli kaşıkla, bez serili bir sepete ya da süzgece alın.
- Üzerine tuz serpip bezi katlayın ve hafifçe bastırın.
- Soğutup birkaç saat, katılaşana dek buzdolabında bekletin. Taze yiyin ya da tereyağında kızartın.
Artan peynir suyunu saklayın. Bir gece ekşiyince bir sonraki partinin mayası olur.
Bu, Circassian uygulamasının Tarifler bölümündeki tarif; orada porsiyonu ayarlayabilir ve favorilerinize ekleyebilirsiniz.
Neden sepet peyniri denir?
Geleneksel olarak teleme örme söğüt sepetlere toplanır; sepetler de peynirin kenarlarına dantel gibi bir desen bırakır. Adigece adı da buradan gelir: матэкъуае, yani матэ “sepet” ve къуае “peynir”. Kabardeycede peynir кхъуей.
Hazır peynir hafif ve süt kokulu; yumuşak ama dilimlenecek kadar sıkı ve kızartınca ya da fırınlayınca dağılmıyor. Bu yüzden Çerkes mutfağında her yerde: tereyağında kızartılıyor, haliva ve Çerkes mantısı içine konuyor.
Tescilli bir ad
Türkiye’de de tescilli bir Çerkes peyniri var: Kayseri Pınarbaşı ve Sivas’ın bir kısmını kapsayan Uzunyayla platosunun yarı sert Pınarbaşı Uzunyayla Çerkes Peyniri, 14 Nisan 2021’de Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 724 numarayla menşe adı olarak tescillendi.
Rusya’da ise Rospatent 2004’te “Adige peyniri” adını menşe adı olarak kaydetti; o günden beri bu adla peynir satmak yalnızca Adigey Cumhuriyeti’ndeki belgeli üreticilere ait. Adigey’in başkenti Maykop’ta her yıl bir Adige peyniri festivali yapılıyor.
Kabardeyce ve Adigece peynir kelimeleri
Uygulamanın Kabardeyce derslerinden: Кхъуей IэфI “lezzetli peynir”, Кхъуей сфIэфIщ ise “peyniri severim” demek. Birkaç kelime daha:
| Türkçe | Kabardeyce | Adigece |
|---|---|---|
| peynir | кхъуейqkhwey | къуаеqwaye |
| süt | шэşe | щэşçe |
| tuz | шыгъуşyghu | щыгъуşçyghu |
| tereyağı | тхъуцынэtkhwutsyne | тхъуtkhu |
| lezzetli | IэфI'ef' | IэшIу дэд'eş'u ded |
Daha fazla Çerkes tarifi
Sofrada taze peynir varken peynirli haliva ya da haşlanmış Çerkes mantısı yapın. Ana yemek için cevizli Çerkez tavuğunu deneyin; genel bir bakış için de Çerkes mutfağından 10 yemek yazısına göz atın.
iPhone ve Android’de ücretsiz
Cebinizde 53 Çerkes tarifi
Çerkez tavuğu, Çerkes peyniri, haliva, pasta ve dahası; Türkçe, İngilizce ve Rusça, porsiyon ayarıyla.
App Store'da 4,9 100+ ülkeden 40.000+ kişi
Çerkes peyniri: sık sorulan sorular
Çerkes peyniri nedir?
Sıcak sütün ekşimiş peynir suyuyla kesilip telemenin örme bir sepette süzülmesiyle yapılan yumuşak, taze bir Çerkes peyniri. Olgunlaştırılmaz, tadı hafif ve süt kokuludur.
Çerkes peyniri evde yapılır mı?
Evet. 3 litre tam yağlı süt, 1 litre ekşimiş peynir suyu (ya da maya olarak 4 yemek kaşığı limon suyu veya sirke) ve bir tatlı kaşığı tuz yeter. Yaklaşık bir saat, üstüne birkaç saat buzdolabı.
Peynir suyu yerine ne kullanılır?
Uygulamadaki tarif maya olarak 4 yemek kaşığı limon suyu veya sirkeye izin veriyor. İlk partiden artan peynir suyunu saklayın: bir gece ekşiyince bir sonrakinin mayası olur.
Neden sepet peyniri denir?
Teleme geleneksel olarak örme sepetlerde süzülür ve sepet kenarlara desenini bırakır. Adigece adı матэкъуае, матэ (sepet) ve къуае (peynir) kelimelerini birleştirir.
Çerkes peyniri kızartılır mı?
Evet. Kızartınca ya da fırınlayınca dağılmaz; bu yüzden sık sık tereyağında kızartılır ya da haliva gibi böreklerin içine konur.
Uzunyayla Çerkes peyniri tescilli mi?
Evet. Pınarbaşı Uzunyayla Çerkes Peyniri, 14 Nisan 2021’de Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 724 numarayla menşe adı olarak tescillendi.
Kaynaklar
- Circassian uygulaması, Tarifler bölümü (Çerkes Kütüphanesi > Tarifler), “Çerkes Peyniri (Adige Peyniri)” tarifi, sürüm 5.2, Eylül 2026. Uygulamadaki tarifler Amjad Jaimoukha’nın Circassian Cuisine (Çerkes Mutfağı) kitabına dayanıyor ve Rusça ile Adigece yemek kaynaklarıyla karşılaştırıldı.
- Vikipedi, “Çerkes peyniri” ve Rusça “Adygeyskiy sır”: yapımı, sepetler, матэкъуае adı, Maykop festivali.
- TÜRKPATENT, 724 sayılı coğrafi işaret, “Pınarbaşı Uzunyayla Çerkes Peyniri” (2021).
- KonsultantPlyus, “Syr Adygeyskiy” menşe adı hakkında hukuk haberi (Rospatent kaydı, 2004), Rusça.
- Uygulamadaki Adigece sözlük (dovlet.info): матэ, “sepet”.
- Circassian uygulaması, Kabardeyce ve Adigece Ekmek ve Peynir, Et ve Tuz, Meyve ve Tereyağı, İçecekler, Evcil ve Kümes ve Yemek İfadeleri dersleri (mutfak kelimeleri ve ifadeleri).
Tek uygulamada 53 Çerkes tarifi
Çerkez tavuğu, Çerkes peyniri, haliva ve 50 tarif daha; Türkçe, İngilizce ve Rusça, porsiyon ayarıyla. Bir de kısa Kabardeyce veya Adigece dersler.
Ücretsiz indir100+ ülkeden 40.000+ kişi
