“Türk” kelimesi iki anlamda kullanılır. Dil ve köken açısından Çerkesler Türk halklarından değildir: Vikipedi'nin tanımıyla tarihi Çerkesya'nın yerli halkıdır ve dilleri Türkçeyle akraba değildir. Vatandaşlık açısından ise Türkiye'deki Çerkesler Türkiye Cumhuriyeti vatandaşıdır. Kendini nasıl tanımlayacağı ise herkesin kendi kararıdır.
“Çerkesler Türk mü?” Türkiye'de en çok sorulan Çerkes sorusu. Cevabı tek kelimeyle vermek zor: bir yanda Kafkasya'dan gelen bir halk ve dil, öte yanda Anadolu'da yüz elli yılı aşkın bir hayat. Kaynaklar sayfanın sonunda.
Kim bu Çerkesler?
Vikipedi'nin tanımıyla Çerkesler, “Kuzey Kafkasya'da, tarihi Çerkesya'nın yerli halkı olan etnik grup”. Kendilerine Адыгэ (Adige) derler; “Çerkes” dışarıdan verilen addır. Bugün Kafkasya'daki cumhuriyetlerde ve büyük bir diaspora olarak Türkiye, Ürdün, Suriye ve İsrail'de yaşarlar. Halkın kendi adının hikayesi için: Adige ne demek?
Dil ne söylüyor
Dil açısından tablo net. Çerkesçe, Türkçenin üyesi olduğu Türk dilleri ailesinden değildir: Kuzeybatı Kafkas dilleri ailesindendir; aynı ailedeki akrabaları Ubıhça (en yakını), Abazaca ve Abhazcadır. İlk yazılı kaydını 17. yüzyılda Evliya Çelebi tutmuştur. İki yazı dili vardır, Adigece ve Kabardeyce; sesleri Türkçeden o kadar farklıdır ki “Çerkesçe zor mu?” diye ayrı bir sayfamız var.
Nereden geldiler?
Türkiye Çerkeslerinin çoğu, 19. yüzyılda, özellikle 1860'larda Kafkasya'dan Osmanlı İmparatorluğu'na göç eden ailelerden gelir; kurdukları köyler Samsun ve Tokat'tan Kayseri, Düzce ve Balıkesir'e kadar bütün Anadolu'ya yayılmıştır. Bugün Türkiye, tahminlere göre iki ila üç milyon kişiyle dünyanın en büyük Çerkes topluluğuna ev sahipliği yapar. Bu hikayenin tamamı: Türkiye'deki Çerkesler.
İki kimlik, tek hayat
Türkiye'deki Çerkes ailelerinin hayatında iki aidiyet yan yana durur: Türkiye vatandaşlığı ve Çerkes kökeni. Vikipedi'nin ifadesiyle Çerkeslerin neredeyse tamamı Sünni Müslümandır. Aileler dili, Xabze'yi, müziği ve mutfağı kuşaktan kuşağa taşır; bugün en çok desteğe ihtiyaç duyan da dildir.
Karıştırılan komşular
Abhazlar ve Abazalar Çerkeslerin en yakın akrabalarıdır: dilleri aynı Kuzeybatı Kafkas ailesindendir ve Türkiye'de çoğu zaman birlikte anılırlar; yine de ayrı halklardır. Çeçenler ise ayrı bir Kafkas halkıdır; dilleri Nah dillerindendir ve Çerkesçeyle akrabalığı kanıtlanmamıştır. Çerkeslerin kendi boyları için: Çerkes boyları.
iPhone ve Android'de ücretsiz
Kökleriniz Kafkasya'daysa dil de sizin
Adigece ve Kabardeyce kurslar, sesli alfabe, sözlük ve dünyanın her yerinden Çerkeslerle sohbet.
App Store'da 4,9 100+ ülkeden 53.000+ kişi
Sık sorulan sorular
Çerkesler Türk mü?
Dil ve köken açısından hayır: Çerkesler Kuzey Kafkasya'nın yerli halklarındandır ve dilleri Türkçeyle akraba değildir. Türkiye'deki Çerkesler ise Türkiye vatandaşıdır; kendini nasıl tanımlayacağı herkesin kendi kararıdır.
Çerkesler Müslüman mı?
Vikipedi'nin ifadesiyle Çerkeslerin neredeyse tamamı Sünni Müslümandır.
Çerkesler nereden geldi?
Anavatanları Kuzey Kafkasya'dır, tarihi adıyla Çerkesya. Türkiye'deki Çerkes ailelerinin çoğu 19. yüzyılda, özellikle 1860'larda Kafkasya'dan Osmanlı topraklarına göç eden ailelerden gelir. Ayrıntılar: Türkiye'deki Çerkesler.
Çerkesçe Türkçeye benzer mi?
Hayır. Çerkes dilleri Kuzeybatı Kafkas ailesindendir; Türkçe ise Türk dilleri ailesindendir. İki dilin akrabalığı yoktur. Çerkesçenin aynı aileden akrabaları Ubıhça (en yakını), Abazaca ve Abhazcadır.
Abhazlar Çerkes mi?
Ayrı ama akraba bir halktır: Abhazca ve Abazaca, Çerkes dilleriyle aynı Kuzeybatı Kafkas ailesindedir. Türkiye'de gelenek olarak çoğu zaman birlikte anılırlar.
Çeçenler Çerkes mi?
Hayır. Çeçenler ayrı bir Kafkas halkıdır; dilleri Nah dillerindendir ve Çerkesçeyle akrabalığı kanıtlanmamıştır. İki halkı Kafkasya coğrafyası ve Türkiye'deki uzun komşuluk birleştirir.
Kabardeyler kimdir?
Çerkes halkının doğu koludur; dilleri Kabardeyce (Doğu Çerkesçesi). Türkiye'deki en kalabalık Çerkes boyu Kabardeylerdir; ayrıntılar Türkiye'deki Çerkesler sayfasındadır.
Türkiye'de kaç Çerkes yaşıyor?
Tahminler yaklaşık iki ile üç milyon arasında değişir; Türkiye'de nüfus sayımı etnik kökeni saymadığı için kesin rakam yoktur.
Çerkez mi, Çerkes mi yazılır?
İki yazım da kullanılır ve aynı halkı anlatır; Vikipedi ve Çerkes kurumları “Çerkes” yazımını kullanır. Ayrıntılar: Çerkezce mi, Çerkesçe mi?
Kaynaklar
- Türkçe Vikipedi, “Çerkesler” (sürüm 38001705, 15 Ekim 2026'da okundu): Kuzey Kafkasya'nın yerli halkı; “Çerkesler Çerkesçe konuşur ve neredeyse tamamı Sünni Müslümandır”.
- Türkçe Vikipedi, “Çerkes dilleri” (sürüm 37465406, 15 Ekim 2026'da okundu): Batı (Adigece) ve Doğu (Kabardeyce) iki resmî dil; en yakın akraba Ubıhça, en uzak akrabalar Abazaca ve Abhazca; Evliya Çelebi'nin 17. yüzyıldaki ilk kaydı.
- Türkiye'deki Çerkes nüfusu tahminleri (2-3 milyon) ve 1860'lar göçü: bu sitenin Türkiye'deki Çerkesler sayfası ve oradaki kaynaklar.
- Çeçencenin Nah dillerinden olduğu: Rusça Vikipedi, “Чеченцы” maddesi (sürüm 155511832).
Daha fazlasını ister misiniz?
Uygulamada Çerkes kültürü ve Xabze üzerine 64 kısa ders var. Ayrıca bu kültürün dilini öğrenebileceğiniz Kabardeyce veya Adigece bir kurs da var.
Ücretsiz indir100+ ülkeden 53.000+ kişi
