Anlamı olan bir Çerkes kız ismi mi arıyorsunuz? Burada 41 geleneksel Adige ve Kabardey kız ismi ve anlamları var. Her anlam, iki akademik isim sözlüğünden birinden alındı: Naşi imena (Maykop, 1999) ve Kuzey Kafkasya Halklarının Kişi Adları Birleşik Sözlüğü (Moskova, 2012). Bu sayfada tahmin yok.
2012 sözlüğü, Çerkes kadın isimlerinin ana temasının güzellik, erkek isimlerininkinin ise yiğitlik olduğunu belirtiyor. Hemen fark ediyorsunuz: “güzel”, gözler, güneş ve kar tekrar tekrar karşınıza çıkıyor.
Çerkes kız isimleri nasıl kurulur?
Birçok Çerkes ismi tek kelimede birleşmiş iki kelimeden oluşur. İşin çoğunu dört yapı taşı görür:
- гуащэ, “prenses, hanımefendi”: Гощнагъу (ışıl gözlü prenses), Тыгъэнгуащ (güneşin kraliçesi), Осгуащ (kar kraliçesi). 2012 sözlüğü гуащэ’yi, хъан ile birlikte, bir ismi kadın ismi yapan parça olarak gösteriyor.
- дахэ, “güzel”: Дахэ, Дэхэнагъу, Нахьдах.
- нэ, “göz”: Нэдах (güzel gözler), Нэос (kar gibi temiz gözler).
- тыгъэ, “güneş”: Тыгъан (güneş gözlü), Тыгъэнэф (aydınlık, güneşli), Джантыгъ (ruh ve güneş).
Bazı isimler birer dilek. Шыгъотыжь, Şigotıj, “bir erkek kardeş bulsun” demek; 2012 sözlüğü onu dilek isimleri arasında sayıyor. Bazıları ise düpedüz sevgi sözcüğü, ЛъапI, Tlyap, “sevgili, değerli” gibi.
41 Çerkes kız ismi ve anlamları
41 isim gösteriliyor
Dahe
ÇerkesçeДахэ · Даха
güzel
Maykop sözlüğü, 1999
Dahanago
ÇerkesçeДэхэнагъу · Даханаго
ışıl ışıl ela gözlü güzel (даха “güzel” + наго “ela gözlü”)
Maykop sözlüğü, 1999, Kuzey Kafkasya sözlüğü, 2012
Nahdaha
ÇerkesçeНахьдах · Нахдаха
en güzel
Maykop sözlüğü, 1999
Zerdah
ÇerkesçeЗэрэдах · Зердах
solmayan güzellik
Maykop sözlüğü, 1999
Dahasur
ÇerkesçeДэхэсур · Дахасур
resim gibi güzel (дахэ “güzel” + сур “resim”)
Maykop sözlüğü, 1999
Dahaguaş
ÇerkesçeДэхэгуащ · Дахагуащ
güzellerin önderi, en güzeli
Maykop sözlüğü, 1999
Dahaos
ÇerkesçeДэхэос · Дахаос
kar gibi güzel: temiz ve beyaz
Maykop sözlüğü, 1999
Jandaha
ÇerkesçeЖандаха
güzel ruh (жан “ruh” + дахэ “güzel”), Kabardey adı
Kuzey Kafkasya sözlüğü, 2012
Goşnago
ÇerkesçeГощнагъу · Гощнаго
ışıl gözlü prenses
Maykop sözlüğü, 1999, Kuzey Kafkasya sözlüğü, 2012
Nago
ÇerkesçeНагъу · Наго
ışıl gözlü
Maykop sözlüğü, 1999
Nadah
ÇerkesçeНэдах · Надах
güzel gözler
Maykop sözlüğü, 1999
Naos
ÇerkesçeНэос · Наос
kar gibi temiz gözler (нэ “göz” + ос “kar”)
Maykop sözlüğü, 1999
Naşho
ÇerkesçeНашхъу · Нашхо
mavi gözlü (1999 sözlüğü) ya da gri gözlü (2012 sözlüğü)
Maykop sözlüğü, 1999, Kuzey Kafkasya sözlüğü, 2012
Nehuata
ÇerkesçeНэхъуатI · Нехуата
yeşil gözlü
Maykop sözlüğü, 1999
Nadiga
ÇerkesçeНадига
güneş gözlü (Kabardey adı)
Kuzey Kafkasya sözlüğü, 2012
Nakulen
ÇerkesçeНакулен
ela gözlü (Kabardey adı)
Kuzey Kafkasya sözlüğü, 2012
Tagan
ÇerkesçeТыгъан · Таган
güneş gözlü
Maykop sözlüğü, 1999
Tagangaş
ÇerkesçeТыгъэнгуащ · Тагангаш
güneşin kraliçesi
Maykop sözlüğü, 1999
Taganef
ÇerkesçeТыгъэнэф · Таганеф
aydınlık, güneşli
Maykop sözlüğü, 1999
Djantıg
ÇerkesçeДжантыгъ · Джантыг
ruh ve güneş (джан “ruh” + тыгъэ “güneş”)
Maykop sözlüğü, 1999
Goşnur
ÇerkesçeГощэнур · Гошнур
ışıldayan, parlayan
Maykop sözlüğü, 1999
Mazag
ÇerkesçeМэзагъу · Мазаг
ay yüzlü (kelimesi kelimesine “ayın vakti”)
Maykop sözlüğü, 1999
Mazgaş
ÇerkesçeМэзгуащ · Мазгаш
orman prensesi, orman tanrıçasının adı
Maykop sözlüğü, 1999
Osguaş
ÇerkesçeОсгуащ · Осгуащ
kar kraliçesi; belki kar yağarken doğmuş bir kız
Maykop sözlüğü, 1999
Bzıu
ÇerkesçeБзыу · Бзыу
küçük kuş
Kuzey Kafkasya sözlüğü, 2012
Dış
ÇerkesçeДышъ · Дыш
altın
Maykop sözlüğü, 1999
Tıjin
ÇerkesçeТыжьын · Тыжин
gümüş
Maykop sözlüğü, 1999
Dana
ÇerkesçeДан · Дана
ipek gibi
Maykop sözlüğü, 1999
Guaş
ÇerkesçeГуащ · Гуаш
prenses, hanımefendi, evin başındaki kadın
Maykop sözlüğü, 1999, Kuzey Kafkasya sözlüğü, 2012
Goşmaf
ÇerkesçeГощмаф · Гошмаф
şans getiren, mutlu
Maykop sözlüğü, 1999, Kuzey Kafkasya sözlüğü, 2012
Goşlyap
ÇerkesçeГощлъапI · Гошляп
saygın, değerli prenses
Maykop sözlüğü, 1999
Goşefij
ÇerkesçeГощэфыжь · Гошефиж
ak tenli, aydınlık prenses
Maykop sözlüğü, 1999
Unaguaş
ÇerkesçeУнагуащ
evin hanımı
Kuzey Kafkasya sözlüğü, 2012
Tlyap
ÇerkesçeЛъапI · Тляп
değerli, sevgili
Maykop sözlüğü, 1999
Şiphuças
ÇerkesçeШыпхъукIас · Шипхучас
sevgili kız kardeş
Maykop sözlüğü, 1999
Şigotıj
ÇerkesçeШыгъотыжь · Шиготыж
“bir erkek kardeş bulsun”: dilek adı (шы “kardeş” + “bulmak”)
Maykop sözlüğü, 1999, Kuzey Kafkasya sözlüğü, 2012
Tsiko
ÇerkesçeЦIыкIу · Цико
küçük
Maykop sözlüğü, 1999, Kuzey Kafkasya sözlüğü, 2012
Şaşa
ÇerkesçeЩащ · Шаша
сищащ yani “kızcağızım” sözünden
Maykop sözlüğü, 1999
Sataney
ÇerkesçeСэтэнай · Сатаней
Nart destanlarında Nartların anası, çoğu zaman bilge bir kadın
Maykop sözlüğü, 1999, Kuzey Kafkasya sözlüğü, 2012, Nart destanları
Akuanda
ÇerkesçeАкуанда
Nart destanlarında bir kadın kahraman
Kuzey Kafkasya sözlüğü, 2012
Goşana
ÇerkesçeГошана
“hanımın bakışı”; 16. yüzyılda bir Kabardey prensesinin adı
Kuzey Kafkasya sözlüğü, 2012
Kiril yazılış, 1999 sözlüğündeki Adigece biçim; yanında resmî belgelerde kullanılan Rusça biçim var. Latin yazılış bu Rusça biçimden çevriyazıdır. Yalnızca 2012 sözlüğünde geçen isimler Rusça biçimiyle verildi.
Nart destanlarından kız isimleri
Nart destanları, Kuzey Kafkasya halklarının ortak kahramanlık anlatılarıdır. En bilinen kadını Sataney’dir (Adigece Сэтэнай, Kabardeyce Сэтэней): Nartların anası, çoğu zaman bilge bir kadın ya da soyun reisi olarak anlatılır. Circassian uygulamasındaki Kabardeyce yapay zeka öğretmeninin adı da ondan geliyor: Сэтэней-гуащэ, Sataney Hanım.
2012 sözlüğü destanın bir başka kahramanı Akuanda’yı da sayıyor; 1999 sözlüğü ise Mazgaş’ı (Мэзгуащ) orman tanrıçasının adı olarak veriyor.
En yaygın Çerkes kadın isimleri
1999 sözlüğünü hazırlarken yazarlar, Adigey’in 1995 seçmen listelerini, yani 1977 ve öncesinde doğanları taradı ve birçok ismi saydı. Sayılan isimler arasında en sık görülenler Aminet, Nuriet, Mariet, Nafiset ve Muslimet’ti; hepsi Arapça ya da Farsça kökenli. En sık görülen Çerkesçe isim ise sayımda 11. sırada gelen, “ışıl gözlü prenses” anlamındaki Goşnago idi.
| İsim | Köken | Kişi (1995) | Anlamı |
|---|---|---|---|
| Aminet | Arapça | 574 | güvende olan |
| Nuriet | Arapça | 555 | ışık saçan |
| Mariet | Arapça | 349 | Meryem (Maria) adının bir biçimi |
| Nafiset | Farsça | 312 | değerli |
| Muslimet | Arapça | 294 | İslam’ı kabul etmiş olan |
| Asiet | – | 256 | – |
| Susanna | Karışık kökenli | 224 | zambak, nilüfer |
| Sariet | – | 179 | – |
| Saniyat | – | 168 | – |
| Rimma | Slav | 167 | Roman adının Slav biçimi (Roma şehri adını hatırlatır) |
| Goşnago | Çerkesçe | 162 | ışıl gözlü prenses |
| Fatima | Arapça | 157 | kelime anlamı “sütten kesilmiş”; Peygamberin kızının adı |
Her sayı bir ismin bütün yazılışlarını kapsar; çizgi, sözlüğün köken ya da anlam vermediğini gösterir. Sayılar yalnızca bazı isimler için verilmiş; bunu bütün Çerkeslerin bugünkü sıralaması değil, bir kuşak önce tek bir cumhuriyetin fotoğrafı olarak okuyun.
Çerkes isimleri Latin harfleriyle nasıl yazılır?
Buradaki Latin yazılışlar, sözlüklerdeki Rusça biçimlerin Türkçe harflerle çevriyazısıdır. 2012 sözlüğü aynı ismin farklı Çerkes toplulukları arasında düzenli ses farklarıyla söylendiğini belirtiyor; bu yüzden birçok ismin birden fazla yazılışıyla karşılaşırsınız. Bir isim seçiyorsanız onu Kiril harfleriyle de yazın; Maykop’ta ya da Nalçik’te bir büyükannenin okuyacağı gibi.
Erkek isimleri için Çerkes erkek isimleri ve anlamları yazısına bakın. Soyadları ve isim koyma gelenekleri Çerkes isimleri ve anlamları yazısında; annenize ya da büyükannenize Çerkesçe nasıl hitap edeceğiniz ise Çerkesçe nasıl denir yazısında.
iPhone ve Android’de ücretsiz
İsimlerin arkasındaki dili öğrenin
Kabardeyce veya Adigece kısa günlük dersler; böylece Dahanago gibi bir isim kendiliğinden anlam kazanır.
App Store'da 4,9 100+ ülkeden 40.000+ kişi
Çerkes kız isimleri: sık sorulan sorular
En güzel Çerkes kız isimleri hangileri?
Dahe (güzel), Dahanago (ışıl ışıl ela gözlü güzel), Goşnago (ışıl gözlü prenses), Tagangaş (güneşin kraliçesi), Mazag (ay yüzlü) ve Nart destanlarında Nartların anası Sataney.
Çerkesçe Dahe ne demek?
Дахэ (Dahe) “güzel” demek. Aynı kelime Dahanago, Nahdaha (en güzel) ve Zerdah (solmayan güzellik) isimlerinde de var.
Çerkes isimlerinde guaşe ne demek?
Гуащэ (guaşe) “prenses, hanımefendi” demek; evin başındaki kadın. Goşnago, Tagangaş ve Osguaş gibi birçok kız isminde geçiyor.
En yaygın Çerkes kız isimleri hangileri?
1999 isim sözlüğünün Adigey 1995 seçmen listelerine göre yaptığı sayımda en sık kadın isimleri Aminet, Nuriet, Mariet, Nafiset ve Muslimet idi. Çerkesçe kökenli en yaygın isim Goşnago idi.
Sataney kimdir?
Sataney (Adigece Сэтэнай, Kabardeyce Сэтэней), Nart destanlarında Nartların anasıdır; çoğu zaman bilge bir kadın ya da soyun reisi olarak anlatılır. Sataney kız ismi olarak da kullanılır.
Bunlar Adige mi Kabardey mi isimleri?
İkisi de. 1999 sözlüğü Adigey’de hazırlandı ve Adigece yazılışları veriyor; 2012 sözlüğü hem Adige hem Kabardey isimlerini kapsıyor ve “Kabardey adı” diye işaretli isimler oradan geliyor.
Kaynaklar
- R.Yu. Namitokova, A.N. Abregov, B.B. Abregova, F.Z. Kaitmesova, I.A. Neflyaşeva, Naşi imena. Slovar-spravoçnik liçnıh imen (Adlarımız: Kişi Adları Sözlüğü), Maykop, 1999. Adigece yazılış, anlamlar ve 1995 seçmen listesi sayıları. Çevrim içi sürüm.
- Svodnıy slovar liçnıh imen narodov Severnogo Kavkaza (Kuzey Kafkasya Halklarının Kişi Adları Birleşik Sözlüğü), ed. R.Yu. Namitokova, Moskova: Flinta, Nauka, 2012; “Adige (Adigey ve Kabardey-Çerkes) kişi adları” bölümü: C.N. Kokov, L.C. Kokova, R.Yu. Namitokova, I.A. Neflyaşeva. PDF.
- Vikipedi, “Satanaya” (İngilizce).
Daha fazlasını ister misiniz?
Uygulamada Çerkes kültürü ve Xabze üzerine 64 kısa ders var. Ayrıca bu kültürün dilini öğrenebileceğiniz Kabardeyce veya Adigece bir kurs da var.
Ücretsiz indir100+ ülkeden 40.000+ kişi