Çerkesçe öğrenmenin en eğlenceli yolu: en iyi 5 Çerkes oyunu

Çerkes oyunlarının en yenisi, Çerkes kılıcı şaşka ile yapılan bir düello. Siz ve rakibiniz sırayla hamle yaparsınız ve her hamle için 24 saatiniz vardır, yani mesajla oynanan bir satranç gibidir. Her hamle Xabze (Habze) hakkında tek bir soruyla başlar: ev sahibi misafire nasıl davranır, büyüklerin yanında nasıl durulur, düğünde neler olur. Bazı sorular kısa bilgilerdir, bazıları ise bir durumu anlatır ve doğru davranışı seçmenizi ister.

Doğru ve hızlı cevap verirseniz kılıcınız sabit durur. Yavaş kalırsanız biraz titrer. Yanlış cevapta kılıç iyice sallanır, ama oyun vuruştan önce size doğru cevabı ve nedenini gösterir. Sonra rakibinizin üzerinde gezinen bir işarete nişan alıp vurursunuz. Darbeler başa, gövdeye veya bacaklara iner, bazıları savuşturulur ve her darbe rakibin canından götürür.

En güzel kısmı sonu. Boyna inen bir darbe düelloyu anında bitirir ve bu darbeyi ancak doğru bir cevapla vurabilirsiniz. Sonra seçim sizindir: Onur, yani kılıcı indirirsiniz, rakibiniz eğilir ve siz kılıcı kınına koyarsınız, ya da Acıma yok. Onur herkesin gördüğü onur puanınıza 10 ekler, Acıma yok ise 25 götürür. Yani rakibi bağışlamak, Xabze'nin istediği seçim, aynı zamanda akıllıca olandır.

Bu oyun için Çerkesçe bilmenize gerek yok: sorular uygulamanızın dilinde, Türkçe, İngilizce veya Rusça gelir. Sizi buraya kültür getirdiyse başlamanız gereken oyun bu. Silah da tesadüf değil. "Şaşka" kelimesi "uzun bıçak" anlamına gelen Adigece bir kelimeden gelir. Rus askerleri bu kılıçla 19. yüzyılda Kafkasya'da tanıştı, onu kendi kılıçlarına tercih etti ve şaşka zamanla Rus süvarisinin çoğu biriminde eski kılıcın yerini aldı (daha fazlası Çerkes savaşçı geleneği yazısında).

Okçu Düellosu Çerkesçe kelime bilginizi bir düelloya çeviriyor ve çok hızlı tuttu: ilk haftasında oyuncular 44.000'den fazla ok attı. İki okçu bir alanda karşı karşıya durur. Sıra size geldiğinde kendi kursunuzdan bir soru ve bir ok alırsınız.

Soru, derslerin öğrettiği neredeyse her şey olabilir: bir kelimenin anlamını seçmek, duyduğunuz kelimeye dokunmak, eksik kelimeyi tamamlamak, az önce duyduğunuz cümleyi kurmak veya eşleri eşleştirmek. Her türün kendi süresi vardır ve uzun görevlere daha çok zaman verilir. Doğru ve hızlı cevap nişanınızı sabitler. Yanlış veya yavaş cevapta nişangâh sallanır ve yine de atış yaparsınız.

Üç isabet alan okçu düşer. Temiz bir kafa atışı oyunu anında kazandırır, ama yalnızca sabit bir nişanla. Yani kazandıran atışı hak etmeniz gerekir. Son ok, ağır çekim bir tekrarla gösterilir.

Herkes kendi kursunun lehçesinde cevap verir. Böylece Kayseri'de Kabardeyce öğrenen biri Düzce'de Adigece öğrenen biriyle düello yapabilir ve kimse lehçe değiştirmek zorunda kalmaz. Bir arkadaşınıza meydan okuyabilir, Hızlı Eşleşme ile başka bir oyuncuyla oynayabilir veya WhatsApp ya da Telegram'dan bir davet bağlantısı paylaşabilirsiniz. Hamle süresi 24 saat olduğu için düello gününüze kolayca sığar: sabah bir dakika, öğlen bir dakika.

Her yarıştan önce padokta on iki saniyeniz var ve yarışın sekiz kelimesini görürsünüz: her kelimenin emojisi, çevirisi ve sesi. Sonra kapılar açılır. Her soru tek dokunuşluk. Doğru cevap atınızı ileri fırlatır ve ne kadar hızlı cevap verirseniz atılım o kadar büyük olur. Yanlış cevapta at tökezler ve zaman kaybedersiniz, ama herkes bitişe ulaşır.

Giriş yaptıysanız aynı parkurda gerçek oyuncuların sürelerine karşı yarışırsınız, Hızlı Eşleşme de sizi doğrudan canlı bir rakiple yarışa sokar. Giriş yapmadan bir tempo atıyla veya kendi rekorunuzla yarışırsınız. Bitişten sonra kelime kelime ara süreleri görürsünüz, böylece sizi hangi kelimenin yavaşlattığını tam olarak bilirsiniz, haftalık galibiyet tablosu da skoru tutar. Oyunun dünyası bile saatinize göre değişir: günün ilk yarısında sabah aydınlığı, öğleden sonra ve akşam altın bir ışık, gece ise mehtaplı bir pist.

At, Çerkes geleneklerinin tam kalbinde durur. Kabardey atı 16. yüzyıldan beri Çerkesler, özellikle de Kabardeyler tarafından taşlık ve dağlık araziler için yetiştirilir ve dayanıklılığıyla bilinir. At kelimesi basittir, iki lehçede de шы. Ama "binici" kelimesi Kabardeyce ile Adigece arasındaki farkı hemen gösterir: doğuda шызехуэ, batıda шыузэтэс.

Çerkes alfabesi çoğu öğrencinin karşılaştığı ilk duvardır. Kiril alfabesine dayanır ama ek harfleri ve гъ, къ, хъ gibi, her biri tek bir sesi gösteren harf gruplarını da içerir. Kelime Avı bu duvarı aşmanın en yumuşak yolu.

Her tablo kursunuzdaki gerçek kelimelerden kurulur, her karede bir harf olur. Boş kareler ise her harfin gerçek Adigece veya Kabardeycede ne sıklıkla geçtiğine göre doldurulur, böylece tablo rastgele harflerden değil, dilin kendisinden oluşmuş gibi görünür. Listede her kelime anlamı ve bir emojiyle gösterilir, sizin işiniz de nasıl yazıldığını bulmak. Listedeki herhangi bir kelimeye dokunduğunuzda onu duyarsınız. Takıldınız mı? Dinleyin, sonra harfleri seslerinden bulun.

Üç seviye var. Başlangıç, soldan sağa, yukarıdan aşağıya veya çapraz okunan altı kelimeli 7'ye 7 bir tablodur. Orta seviye yukarı doğru bir çapraz ekler. İleri seviye ise kelimelerin ters yönler dahil sekiz yöne de gidebildiği 9'a 9 bir tablodur. Başlangıçta üç, ortada iki, ileride bir ipucu hakkınız olur ve oyun en iyi sürenizi kaydeder.

Üstte bir soru durur, dört kelime kartı parlayan bir lav çizgisine doğru düşer ve doğru kart lava düşmeden ona dokunmanız gerekir. Üç canınız var. Art arda doğru cevaplar puanınızı katlayan bir kombo yapar ve yağmur giderek hızlanır.

Soru seviyeye göre değişir. Başlangıçta bir anlam görür ve Çerkesçe kelimeyi seçersiniz. Orta seviye bunu tersine de çevirir: Çerkesçe kelimeyi görür ve anlamını seçersiniz. İleri seviyede dinleme de eklenir: bir kelime duyar ve duyduğunuza dokunursunuz. Bu karışım tanımayı iki yönde birden çalıştırır, üstüne kulağınızı da. Türkçede olmayan seslerle dolu bir dilde bu çok önemli.

Beş dakikalık boşluklar için biçilmiş kaftan. Yarım yamalak bildiğiniz kelimeler, burada düşünmeden bildiğiniz kelimelere dönüşür.