50 Temel Çerkesçe Kelime ve Deyim

15 Ekim 2026 tarihinde güncellendi · 8 dk okuma

Yeni bir dil öğrenmek her zaman aynı şekilde başlar: temellerle. Çerkes dili söz konusu olduğunda birkaç anahtar kelime bile kapıları açar. Adige köklerinizle yeniden bağ kuruyor ya da Kabardeyceyi sıfırdan öğreniyor olun, bu 50 kelime ve deyim başlangıç noktanız.

Liste Kabardeyce (Doğu Çerkesçesi), yanında da Adigece (Batı Çerkesçesi) biçimi var. Bütün kelimeler, her lehçe için ayrı bir kursu olan Circassian uygulamasının derslerinden. Burada makine çevirisi yok ve neredeyse her kelimeyi dinleyebilirsiniz: derslerdeki sesin aynısı. Kelimenin altındaki Latin yazılış, uygulamanın gösterdiği yazılış.

тIу ve хьэщIэ gibi kelimelerdeki I harfine palochka denir. Klavyede çoğu zaman 1 rakamıyla ya da Latin I ile yazılır; bu yüzden internette т1у ve хьэщ1э gibi yazılışlar görürsünüz: aynı kelimelerdir. Ailenizin hangi lehçeyi konuştuğundan emin değil misiniz? Farkı Kabardeyce ile Adigece arasındaki fark yazısı anlatıyor.

Selamlaşmalar

ФIэхъус, Kabardeycede gündelik “merhaba”dır; uygulamadaki Kabardeyce–Rusça sözlük onu misafire söylenen bir selam olarak tanımlıyor. Adigece kursu Сэлам öğretir; aynı kelime Kabardeyce sözlükte de “merhaba” anlamıyla var. Упсэу “teşekkür ederim” demek; her öğrencinin ilk aklında tuttuğu kelimelerden biri.

Bu kelimelerin birlikte nasıl duyulduğunu, Kabardeyce kursunun ilk dersindeki kısa bir diyalogda dinleyin:

Aile Kelimeleri

Aile, Çerkes kültürünün ve Xabze geleneklerinin merkezindedir. Kursun üçüncü ünitesi “Aile” tamamen buna ayrılmış.

Kabardeycenin büyükanne ve büyükbabayı nasıl kurduğuna dikkat edin: анэшхуэ ve адэшхуэ, sonuna -шхуэ eklenmiş “anne” ve “baba”dır. Kız kardeş ise iki lehçede de aynı kelime: шыпхъу.

Sayılar (1-10)

altın çerçeve: iki lehçede farklı yazılan sayılar

İlk on sayı iki lehçede neredeyse aynı. Dört (плI ve плIы), beş (тху ve тфы) ve on (пщI ve пшIы) farklı. Yüze kadar nasıl sayıldığını 1’den 100’e Çerkesçe sayılar yazısında bulabilirsiniz.

Günlük Kelimeler

махуэ (“gün”) kelimesini erkenden öğrenin: Kabardeyce derslerinde başka kelimeler ondan kurulur. гъэмахуэ (“yaz”) гъэ (“mevsim”) artı махуэ, щIымахуэ (“kış”) щIы (“toprak”) artı махуэ, тхьэмахуэ (“pazar”) ise тхьэ (“tanrı”) artı aynı “gün”dür.

Sözlükte мазэ hem “ay (gökteki)” hem de “ay (takvim)” demek. Adigece kursu чIыгу kelimesini “toprak” diye çeviriyor.

Yaygın İfadeler

Bu ifadeler kursun ilk iki ünitesinden, “Merhaba!” ve “Hakkımda”dan. Adınızı söyledikten sonra sıradaki soru çoğu zaman Дэнэ ущыщ?, “Nerelisin?” olur. Адыгэбзэ пщIэра? ise bir gün “evet” diye cevap vermek isteyeceğiniz bir soru. Başlamak için iyi bir sebep.

“Nasılsın”dan “doğum günün kutlu olsun”a kadar daha fazla ifade için iki lehçede merhaba, teşekkürler ve doğum günü nasıl denir yazısına bakın.

Kültürel ve Xabze Kelimeleri

Xabze, yazılı olmayan Çerkes davranış kurallarıdır; Kabardeyce sözlük kelimenin kendisini “kanun; adet, gelenek” diye çeviriyor. Uygulamanın Xabze derslerinde Адыгагъэ Çerkes olmanın bütünlüklü hâli olarak anlatılıyor; Напэ ve Нэмыс ise ilk ünite olan “Temel Değerler”de. Напэ kelime anlamıyla “yüz” ama onur ve haysiyet demek.

“Misafir” anlamındaki хьэщIэ, Çerkes kültürünün en önemli kelimelerinden biri. Uygulamanın sesli kursunun 29. dersinde bir misafir Kabardeyce böyle karşılanıyor:

Çerkeslerin misafiri nasıl ağırladığını Çerkes misafirperverliği yazısında okuyun.

Doğa Kelimeleri

Bu kelimeler Çerkeslerin Kafkasya doğasıyla bağını yansıtıyor. “Nehir” iki kursta farklı: псыежэх ve псыхъо; ama ikisi de “su” anlamındaki псы ile başlıyor. Kabardeyce псыхъуэ de sözlükte var, “nehir vadisi” anlamıyla.

At, шы, Çerkes kültüründe özel bir yere sahip. Bugün de bilinen cinsi Kabardey atı yazısında okuyabilirsiniz.

Yararlı Sıfatlar

“Güzel” anlamındaki дахэ aynı zamanda bir kız ismi: Dahe. Bu ve başka isimler için Çerkes kız isimleri ve Çerkes isimleri ve anlamları yazılarına bakın. Yukarıdaki diyalogdaki хьэщIэ дахэ de kelime anlamıyla “güzel misafir” demek. Bazen “güçlü” diye verilen быдэ, sözlükte “sağlam, sert, dayanıklı” anlamında; derslerde güçlü için лъэщ deniyor.

Kendini Dene

Bu listeden rastgele beş kelime, uygulamanın derslerindeki soru tipiyle. Bir lehçe seçin ve bir cevaba dokunun: kelimeyi duyacaksınız.

Öğrenme İpuçları

Çerkes dilinde Türkçede olmayan sesler var; örneğin кI, пI, тI ve фI gibi ejektif ünsüzler, yazıda yukarıda anlattığımız palochka ile gösterilir. Latin yazılış bu sesleri ancak yaklaşık olarak verir; bu yüzden kelimeleri dinlemek, Latin harflerle okumaktan daha önemlidir.

1. Alfabeyle başlayınHarfleri bilince bir kelimeyi doğru okumak kolaylaşır. Bütün harfler açıklamalarıyla Çerkes alfabesi yazısında; uygulamada da her harfin sesiyle ayrı bir alfabe kursu var.
2. Önce selamlaşmalar ve aileKursun ilk üniteleri ve her Çerkes ortamında ilk kullanacağınız kelimeler bunlar. Bir Çerkes evine gittiğinizde “Уи махуэ фIыуэ” ve “Упсэу” demek hemen iyi bir izlenim bırakır.
3. Dinleyin ve sesli tekrarlayınUygulamanın derslerinde yeni kelime kendiliğinden çalar, kaplumbağa düğmesi de onu yavaşça tekrarlar.
4. Her gün birazGünde birkaç dakika, tek bir uzun oturumdan daha iyi işler. Her ders tekrar için kelimeler ekler ve yanlış yaptıklarınız daha erken geri gelir.
5. İnsanlarla konuşunTürkiye, Ürdün, Rusya ve başka ülkelerden Çerkesler her gün uygulamanın topluluk sohbetlerinde konuşuyor. İlk ifadelerinizi orada deneyin.

Bu 50 kelime sadece bir başlangıç, ama temelleri kapsıyor: selamlaşmalar, aile, sayılar, gündelik hayat, kültür ve doğa. Bunlara hâkim olmak Çerkesçe öğrenmek için gerçek bir temel oluşturur. Doğu lehçesini seçtiyseniz, Kabardeyce öğrenmek üzerine ayrı bir rehber var. Diğer bütün kelimeler için de Çerkesçe çeviri ve sözlük.

Konulara göre daha fazla kelime, her birinde iki lehçe, ses ve test: bütün konular.

iPhone ve Android’de ücretsiz

Sıradaki adım: ilk dersiniz

Kabardeyce veya Adigece seçin, selamlaşmalarla başlayın ve her kelimeyi dinleyin. İlk dersler hesap olmadan çalışır.

İndirin:App Storeİndirin:Google Play

Kamerayla tara

★★★★★ App Store'da 4,9 · 100+ ülkeden 53.000+ kişi

Çerkesçe kelimeler: sık sorulan sorular